Farabî (870-950): Türk-İslam filozofu, gökbilimci, müzisyen. İslam’ın Altın Çağ’ının en önemli isimlerden biridir. Farabî yükseköğrenimini Bağdat’ta tamamladı, zamanın ünlü bilginlerinden ders aldı. Aristoteles’in ve Platon’un eserlerini inceledi, bu iki filozofun felsefelerini İslam’la bağdaştırmaya, bu sayede İslam dinine felsefi bir nitelik kazandırmaya çalıştı. Felsefeye mantık ile başlayıp metafizik üzerinde durdu; felsefenin dil, siyaset, doğa, zihin ile ilgilenen dallarında eserler verdi; müzik aletleri geliştirdi, müzik ve psikoloji konularında yazdı. İslam felsefesinin gelişmesini ve korunmasını sağladı, Batılı Orta Çağ düşüncesini etkiledi. Siyaset felsefesi alanındaki en olgun eseri kabul edilen Mutluluğun Kazanılması öncelikle insanların her iki dünyada mutluluğu kazanmalarına aracı olan insani şeyleri, yani teorik erdem, fikrî erdem, ahlâki erdem ve pratik sanatları tanımlar. Sonra da bu erdem ve sanatların türlerini, niteliklerini inceler ve bu dört erdemin bireysel insandan topluma taşınması ve toplumda hayata geçirilmesini ele alır. Farabî bunu yaparken de yönetici, eğitim, öğretim, toplumsal sınıflar, filozof, felsefe-din ilişkisi, kanun koyucu kavramları üzerinden kendi siyaset öğretisini kurar.
Ahmet Arslan (1944): Ankara DTCF Felsefe Bölümü’nden mezun oldu, 1973 yılında aynı bölümde doçent oldu. 1979 yılında Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde Felsefe Bölümü’nü kurdu. 1988 yılında profesörlük unvanını aldı. İlk Çağ Yunan Felsefesi, Orta Çağ İslam Felsefesi ve Kelamı, Osmanlı Kelam Düşüncesi üzerine çok sayıda kitap ve makale yazdı. Telif eserler yazmaya, Batı dillerinden ve Arapçadan önemli eserleri dilimize kazandırmaya devam etmektedir.
Fârâbî'ye göre milletlerin ve şehir halklarının dünyada ve ahirette mutluluğu hangi dört şeyle kazanılır?
Açıklama: Eser, mutluluğun nazari erdemler, düşünsel erdemler, ahlaki erdemler ve pratik sanatlar ile kazanılacağını söyleyerek açılır.
Eserde nazari erdemler en çok neyi ifade eder?
Açıklama: Fârâbî'ye göre nazari erdemler, varlıkların ilk ilkelerinden başlayarak kesin kanıtlarla (burhan) elde edilen kuramsal bilgilerdir.
Fârâbî'ye göre insan kendi yetkinliğine nasıl ulaşabilir?
Açıklama: Fârâbî, insanın tek başına yetkinliğe ulaşamayacağını, bunun ancak toplum içinde yardımlaşmayla mümkün olduğunu vurgular.
Eserde düşünsel (fikrî) erdem nasıl tanımlanır?
Açıklama: Düşünsel erdem, değişen koşullarda iyi bir amaç için en yararlı ve en uygun olanı bulma gücü olarak açıklanır.
Fârâbî'ye göre erdemlerin ve sanatların halka kazandırılmasında kullanılan iki temel yol hangisidir?
Açıklama: Fârâbî, kuramsal erdemlerin öğretimle, ahlaki erdemlerin ve sanatların ise ikna ya da gerektiğinde zorlamayla alıştırma yoluyla kazandırılacağını söyler.
Eserde felsefe ile din arasındaki ilişki nasıl açıklanır?
Açıklama: Fârâbî'ye göre felsefenin kanıtla bildiği gerçekler, halka benzetmeler ve ikna edici anlatımlarla sunulduğunda din ortaya çıkar.
Fârâbî; filozof, ilk başkan, kanun koyucu ve imam kavramları hakkında ne söyler?
Açıklama: Fârâbî, kuramsal bilgiyi ve bunu topluma uygulama gücünü taşıyan kişi açısından filozof, ilk başkan, kanun koyucu ve imamın aynı anlama geldiğini belirtir.
Fârâbî'nin kuramsal bilgiye sahip olup bunu topluma aktaramayan ya da erdemli yaşamayan kişileri gerçek filozof saymamasından ne çıkarılabilir?
Açıklama: Fârâbî'nin sahte ya da eksik filozof eleştirisi, ona göre bilginin ancak erdemli yaşamla ve topluma yararla birleştiğinde tamamlandığını gösterir.
Fârâbî'nin aynı gerçeklerin seçkinlere kanıtla, halka ise benzetmelerle anlatılmasını önermesinin temel nedeni nedir?
Açıklama: Fârâbî, herkesin kanıtları kavrayacak yetenek ve eğitime sahip olmadığını kabul ettiği için gerçeğin her kesime anlayabileceği biçimde sunulmasını ister.
Mutluluğun Kazanılması'nın ana fikri aşağıdakilerden hangisidir?
Açıklama: Fârâbî, mutluluğu kuramsal erdemlerden başlayıp ahlaki erdemlere ve bilge bir yöneticinin önderliğindeki erdemli topluma uzanan bir bütün olarak görür.