- Kitap Hakkında
- Yorumlar
- Okuduğunu Anlama Testi
Yirmi dört çevirmen, altı metin, bir göz izleme cihazı ve bir tuş kayıt programı. Katılımcıların yarısı profesyonel, yarısı yarı profesyonel. Hepsi İngilizceden Almancaya kimi metni sıfırdan çeviriyor, kimi metinde makine çevirisi çıktısını düzeltiyor, kimi metinde de kaynak metni görmeden yalnız çıktı üzerinde çalışıyor. Jean Nitzke'nin Problem Solving Activities in Post-editing and Translation from Scratch: A Multi-method Study adlı kitabı bu düzenekten doğan verilerle şu soruya yanıt arıyor: makine çevirisi çevirmenin sorunlarını çözüyor mu, yoksa yeni sorunlar mı yaratıyor?
Kitap önce kavramı netleştiriyor. Yazar psikolojideki problem çözme kuramlarını çeviribilimdeki tartışmalarla karşılaştırıyor ve bir ayrım öneriyor: kaynak ile hedef arasında bir engel varsa ortada bir sorun vardır; engel yoksa yapılan iş sıradan bir görevdir. Pretz ve arkadaşları ile Krings'in modellerini birleştirerek sekiz adımlı bir çeviri sorunu çözme döngüsü kuruyor ve her adımın süreç verisinde nerede görülebileceğini tartışıyor.
Çözümleme üç yoldan ilerliyor. İlki internet araması: ekran kayıtlarından kaç arama yapıldığı, hangi sitelere bakıldığı, ne kadar süre harcandığı çıkarılıyor. İkincisi, makine çevirisinde hedef dilin kurallarına uymayan sözdizimsel yapıların düzeltme sürecine etkisi. Üçüncüsü, Munit ve InEff gibi tuş kaydı parametreleriyle sorunlu çeviri birimlerini saptamak. Son bölümlerde bu parametrelerle R'de istatistiksel bir model deneniyor. Veriler CRITT TPR-DB veri tabanının parçası.
Çalışmanın dayandığı başlıca adımlar:
• Makine çevirisinin tarihi ve PAHO, Avrupa Komisyonu, Ford, DARPA gibi kurumlardaki uygulamaları
• Sesli düşünme, anket, tuş kaydı, göz izleme ve nörobilimsel yöntemlerin kısa bir karşılaştırması
• Deney öncesi ve sonrası anketlerle katılımcıların makine çevirisine bakışı
• Arama davranışının profesyonellik ve deneyimle ilişkisi
• Yanıltıcı makine çevirisi çıktısının göz izleme verisine yansıması
• Sorunları yalnız tuş kaydı verisinden tahmin etmeye yönelik bir yaklaşım
Bu bir ders kitabı değil, çok yöntemli bir araştırma raporu. Tablo, istatistik ve teknik kısaltma bol; okuması emek istiyor. Buna karşılık çeviri süreci araştırmasına girmek isteyen yüksek lisans ve doktora öğrencisi için iyi bir örnek: deney nasıl kurulur, veri nasıl üçgenlenir, veri setinin zayıf yanları nasıl açıkça yazılır, hepsini adım adım görmek mümkün.