Nitel Araştırma Tasarımı

Flick'e göre nitel araştırma artık 'nicel olmayan araştırma' diye olumsuzlama yoluyla değil, hangi özellikleriyle tanımlanmaktadır?

Açıklama: Yazara göre nitel araştırma sayılar yerine metni ampirik malzeme olarak kullanır, incelenen gerçekliklerin toplumsal inşasından yola çıkar ve katılımcıların bakış açılarıyla, gündelik pratik ve bilgileriyle ilgilenir.

Flick'e göre nitel araştırmanın farklı perspektif ve alanlara çoğalmasına (proliferation) karşın, bu çeşitlilik boyunca yol gösterici ilke olarak görülebilecek ilke hangisidir?

Açıklama: Yazar, yöntemlerin incelenen konunun özelliklerine uygun olması gerektiğini vurgular ve uygunluğu nitel araştırmanın tarihsel gelişiminden bugünkü alanlara kadar yol gösterici ilke olarak sunar.

Flick'in ayırt ettiği üç nitel araştırma perspektifinden 'altta yatan yapıların hermenötik analizi' hangi kuramsal konumlara dayanır?

Açıklama: Tablo 1.1'e göre öznel bakış açılarına yönelik yaklaşımlar sembolik etkileşimcilik ve fenomenolojiye, toplumsal durumların kuruluşunu betimleyenler etnometodoloji ve inşacılığa, derin yapıların hermenötik analizi ise psikanaliz ve genetik yapısalcılığa dayanır.

Flick'e göre bir araştırma projesi planlanırken devreye giren dört kuramsal bilgi biçiminden biri aşağıdakilerden hangisi DEĞİLDİR?

Açıklama: Yazar dört kuramsal bilgi biçimi sayar: epistemolojiden, araştırma perspektifinden, araştırma konusundan (literatür ve önceki araştırmalar) ve kullanılacak yöntemlerden gelen bilgi. Katılımcıların gündelik kuramları bu listede yer almaz.

Maxwell'in 'etkileşimli araştırma tasarımı modeli'nde diğer bileşenlerin etrafında toplandığı merkezi bileşen hangisidir?

Açıklama: Maxwell amaçlar, kavramsal bağlam, yöntemler ve geçerliliği merkezi bileşen olan araştırma sorularının etrafında konumlandırır; modelde 'tasarım' teriminin kendisi görünmez.

Flick'e göre nitel araştırmada gerçek anlamda ileriye dönük boylamsal (longitudinal) bir çalışmanın yerine çoğunlukla hangi yaklaşım kullanılır?

Açıklama: Yazara göre gerçek boylamsal nitel çalışmalar istisnadır; bunların yerine çoğunlukla anlatı ya da biyografi çalışmalarında olduğu gibi retrospektif bir bakış ya da sahada uzun süreli katılımlı bir etnografi kullanılır.

Gömülü teori araştırmasında kullanılan kuramsal örneklemede (theoretical sampling) örnekleme kararlarını yönlendiren temel düşünce nedir?

Açıklama: Kuramsal örneklemede kararlar baştan değil, veri toplama ve analiz sürdükçe alınır; belirleyici olan, verilerde hâlâ neyin eksik olduğu düşüncesidir.

Flick, Patton'ın amaçlı örnekleme seçenekleri arasında saydığı 'kolaylık' (convenience) ölçütünü nasıl değerlendirir?

Açıklama: Yazara göre kolaylık ölçütü bir örneklem planlama önerisi değil, daha tanımlı seçenekler uygulanamadığında başvurulan ikinci en iyi tercihtir ve yalnızca kaynak kısıtları zorunlu kıldığında seçilmelidir.

Kaynak planlamasında Morse'un önerisine göre, bitmiş transkriptin kayıtla karşılaştırılması da hesaba katılırsa transkripsiyon süresi için kayıt süresi kaçla çarpılmalıdır?

Açıklama: Morse hızlı yazan transkripsiyoncular için kayıt süresinin dörtle, kontrol dahil edildiğinde toplam altıyla çarpılmasını, projenin tamamı için ise öngörülemeyen sorunlara karşı sürenin iki katına çıkarılmasını önerir.

Flick'e göre nitel araştırmanın yürütülmesi sırasında kalite hangi üç gerilim alanında gelişir?

Açıklama: Yazar, katı ölçütlerden çok üç gerilim alanıyla baş etmenin belirleyici olduğunu savunur: yöntemsel titizlik ile yaratıcılık, tutarlılık ile esneklik ve ölçüt uygulamak ile kaliteyi geliştiren stratejiler kullanmak.

Etik açıdan sağlam araştırmanın temel ilkelerinden bilgilendirilmiş onam (informed consent) neyi ifade eder?

Açıklama: Bilgilendirilmiş onam, hiç kimsenin bundan haberi olmadan ve katılmayı reddetme şansı tanınmadan bir araştırmaya katılımcı olarak dahil edilmemesi anlamına gelir.

Flick'in Christians'a dayanarak sıraladığı etik ilkeler arasında 'adalet' (justice) neyi ele alır?

Açıklama: Adalet ilkesi araştırma katılımcıları için yararlar ve yükler arasındaki ilişkiyi ele alır; katılımcıların iyiliğini gözetmek ise yararlılık (beneficence) ilkesine karşılık gelir.

Rubin ve Rubin'in görüşme çalışmaları için önerdiği esnek, yinelemeli ve sürekli tasarımda 'sürekli' (continuous) tasarım ne anlama gelir?

Açıklama: Esnek tasarım seçimleri sahada bulunanlara uyarlamayı, yinelemeli tasarım örneklemi ve odağı aşamalı olarak değiştirmeyi, sürekli tasarım ise süreç boyunca tasarımı yeniden düzenleyip iyileştirmeyi ifade eder.

Görüşme bulgularının genellenmesi bağlamında Rubin ve Rubin'in sözünü ettiği doygunluk (saturation) noktası nedir?

Açıklama: Rubin ve Rubin, sonuçların kapsamını genişletecek görüşmeciler seçip benzerlik ve farklılıkları sınamayı, daha fazla görüşmenin yeni içgörü eklemediği doygunluk noktasına ulaşılana kadar sürdürmeyi önerir.

Barbour'a göre odak grupları (focus groups) en çok hangi amaç için yararlıdır?

Açıklama: Barbour, odak gruplarının anlatı elde etmek ya da tutum ölçmek için kullanılmaması gerektiğini, bir konuya ilişkin grup etkileşimini incelemek istendiğinde daha yararlı olduğunu belirtir.

Hammersley ve Atkinson, etnografide başka bağlamlarda 'araştırma sorusu' denilen şeyi anlatmak için Malinowski'den ödünç aldıkları hangi terimi tercih eder?

Açıklama: Hammersley ve Atkinson, Malinowski'den alınan 'öngörülen sorunlar' terimini kullanır ve projede incelenecek araştırma problemini bu sorulardan geliştirir.

Kodlama ve kategorileme (coding and categorizing) ile yapılan analizde karşılaştırmalar hangi üç düzeyde planlanabilir?

Açıklama: Yazara göre bir kategori içinde (farklı görüşmelerde bu kategoriye ilişkin ne bulunduğu), bir vaka içinde (ifadelerin tutarlılığı) ve vakalar arasında (yanıtların benzerlik ve farkları) karşılaştırma yapılabilir.

Morse'a göre gömülü teori (grounded theory) çalışmasında kuramsal örnekleme (theoretical sampling) hangi aşamada kullanılır?

Açıklama: Morse, kuramsal örneklemenin gömülü teori çalışmasında stratejilerden yalnızca biri olduğunu ve ileri aşamalarda kategorileri geliştirmek için kullanıldığını; erken aşamalarda başlangıç ya da amaçlı örneklemeye başvurulduğunu vurgular.

Flick'e göre üçgenleme (triangulation) ile karma yöntemler (mixed methods) arasındaki temel ayrım nedir?

Açıklama: Karma yöntemler çoğu durumda nitel ve nicel araştırmanın birleştirilmesine odaklanırken üçgenleme birkaç nitel yöntemi birleştirmeye daha açıktır; üçgenlemede birleştirme sıklıkla yöntemlere bağlı kuramsal perspektifleri de kapsar.

Flick'in yöntemleri temel tasarımlara yerleştirdiği şemaya (Şekil 12.1) göre odak grupları çoğunlukla hangi tasarımda kullanılır?

Açıklama: Yazara göre görüşmeler hemen her temel tasarımda kullanılabilirken söylem analizi daha çok vaka çalışmasıyla, odak grupları ise çoğunlukla karşılaştırmalı perspektifte anlık görüntülerle ilişkilidir.