Temellendirilmiş kuram 50 yıldan daha uzun bir süre önce bir araştırma programı olarak geliştirilmiştir. Nitel araştırma ve nitel yöntemlerin büyüyen ve her zaman genişleyen alanının önemli bir parçası olmuştur. Genellikle esas olarak nitel verileri analiz etmek için kullanılan belirli bir yaklaşım olmasıyla ilişkilendirilmektedir. Ancak temellendirilmiş kuram bundan daha fazlasını yapmaktadır. Araştırma süreci, materyal seçme ve nitel verileri kullanma ve üretme konusunda özel bir anlayışa sahip kapsamlı bir araştırma programı olarak görülebilir. Temellendirilmiş kuramın temel amacı deneysel analizlerden teoriler geliştirmek ve olgulara yönelik açıklamalar sağlamak olduğu için temellendirilmiş kuram diğer nitel araştırma programlarından farklıdır. İlk günlerinden beri bu program kendi içinde üremektedir. En azından 1990'lardan beri, temellendirilmiş kuramın ne hakkında olduğu, kodlamanın nasıl yapılması gerektiği vb. hususları açıklayan birden fazla anlayış ortaya çıkmıştır. Temellendirilmiş kuramın bu çeşitleri yan yana ve birbirleriyle rekabet halindedir. Aynı zamanda, temellendirilmiş kuram ve çeşitleri, nitel araştırmalardaki diğer yaklaşımlar için de ilham verici olabilir (örneğin, nitel veri analizinin nasıl yapılacağı) (Gibbs, 2018). Etnografi araştırması yapmak için teşvik edici olabilir (Coffey, 2018) ve çeşitli nitel veya nicel yöntemleri birleştiren araştırmalarla ilişkilendirilebilir (Flick, 2018a). Nitel araştırmanın kalitesi hakkında kendi fikirleri vardır ve bunlar diğer yöntmeler için de uygundur (bkz. Flick, 2018b). SAGE Nitel Araştırma Set’indeki diğer kitaplar belirli bir veri toplama yöntemine (odak grupları, Barbour, 2018 veya görüşmeler, Brinkmann ve Kvale, 2018) veya sürecin bir adımına (mülakatlarda ve odak gruplarında veri toplamak veya nitel verileri analiz etmek, Gibbs, 2018) odaklanırken, bu kitap daha bütünleşik bir yaklaşımla ilgilidir. Bununla birlikte bu kitabın SAGE Nitel Araştırma Set’indeki diğer tüm kitaplarla bağlantısı ilgili kitaplardaki tüm yöntemlerin temellendirilmiş kuram geliştirmek için uygun olabilmesidir. Bu anlamda, elinizdeki kitabın SAGE Nitel Araştırmalar Set’i bağlamında iki işlevi vardır: bağımsız bir kitap olarak Temellendirilmiş Kuram'a ve mevcut birkaç versiyona kısa ama kapsamlı bir giriş yapmayı amaçlamakta; Set’teki diğer kitaplara ek olarak, nitel araştırma yapma konusunda daha bütünleştirici bir bakış açısından diğer kitapların çerçevesini metodolojik düzeyde çizmektedir.
ISBN
ISBN: 9786259404455
Seri
SAGE Nitel Araştırma Seti
Kaynakça
Zotero, Mendeley ve EndNote ile uyumlu
Bu kitabı okuyup bitirdiniz mi? O halde aşağıdaki okuduğunu anlama sorularını cevaplamaya hazır olmalısınız. Haydi, hemen başlayın!
Test 1: Temeller, veri ve kodlama0 / 10 cevaplandı
Flick'e göre Glaser'ın klasik temellendirilmiş kuramının (classic grounded theory) epistemolojik tutumu en iyi nasıl nitelenir?
Açıklama: Glaser'ın yaklaşımı "her şey veridir" (all is data) ilkesiyle tümevarıma, ortaya çıkma ve keşif fikirlerine dayanır; Kelle bunu bir tür naif empirizm olarak eleştirir.
Flick'e göre abdüksiyonun (abduction), Glaser ile Strauss–Corbin arasındaki tümevarım–tümdengelim tartışmasından bir çıkış yolu sunmasının bedeli nedir?
Açıklama: Peirce'ın tümevarım ve tümdengelime ek olarak önerdiği abdüksiyon bu tartışmadan çıkış sunar; ancak bedeli, sorgulama sürecinde yaratıcılık ve sezgiye daha güçlü vurgu yapılmasıdır.
Glaser ve Strauss'un başlangıçta alanyazını "tamamen görmezden gelme" önerisine karşı Flick'in ileri sürdüğü gerekçelerden biri hangisidir?
Açıklama: Flick, tümüyle araştırılmamış konuların azaldığını, yöntem alanyazınının yararlı olduğunu ve Glaser ile Strauss'un tutumunun deneyimli araştırmacı konumundan dile getirildiğini vurgular.
Glaser ve Strauss'un "Ölüm Farkındalığı" (Awareness of Dying) çalışmasındaki farkındalık bağlamlarından "karşılıklı rol yapma farkındalığı" (mutual pretence) neyi ifade eder?
Açıklama: Çalışmada dört farkındalık bağlamı bulunmuştur: kapalı, şüphe, karşılıklı rol yapma ve açık farkındalık; karşılıklı rol yapmada herkes bilir ama kimse açıkça söylemez.
Hood'un "Sorunlu Üçlü" (Troublesome Trinity) olarak adlandırdığı ve az sayıda çalışmada doğru uygulandığını belirttiği öğeler hangileridir?
Açıklama: Flick, yaklaşımın bütününün kuramsal örnekleme, verinin sürekli karşılaştırılması ve kuramsal doygunluk üzerine kurulduğunu; Hood'un bu üçlüyü "Sorunlu Üçlü" diye adlandırdığını belirtir.
Charmaz'ın yoğun görüşme (intensive interviewing) kavramı kitapta nasıl tanımlanır?
Açıklama: Charmaz (2014) yoğun görüşmeyi katılımcıların kişisel deneyimlerine ilişkin bakış açılarını keşfeden, nazikçe yönlendirilmiş tek yönlü bir sohbet olarak tanımlar; açık uçlu sorulara ve beklenmedik ipuçlarının izlenmesine dayanır.
Glaser'ın (1978) modelinde kodlama süreci hangi iki aşamaya ayrılır ve kodlama aileleri (coding families) hangi aşamanın aracıdır?
Açıklama: Glaser kodlamayı özsel ve kuramsal kodlama olarak ikiye ayırır; açık ve seçici kodlama özsel aşamada yer alır, kodlama aileleri ise kuramsal kodlamanın temel aracıdır.
Strauss ve Corbin'in eksenel kodlamada (axial coding) kullandığı kodlama paradigması modeli neyi açıklığa kavuşturmaya yarar?
Açıklama: Paradigma modeli; olgu ile nedenleri, sonuçları, bağlamı ve aracı koşulları ile katılımcıların stratejileri arasındaki ilişkileri iki eksen üzerinde düzenler.
Charmaz kodlamanın neden isim-fiil (gerund) biçiminde yapılmasını önerir?
Açıklama: Charmaz'a göre isim-fiillerle kodlama, araştırmacının süreci ve eylemi fark etmesine ve bunlara odaklı kalmasına yardım eder; yaklaşımı başlangıç, odaklı ve kuramsal kodlamadan oluşur.
Clarke'ın durumsal analizinde (situational analysis), verilerde alınan ve alınmayan başlıca konumları belirli farklılık ve tartışma eksenlerine göre gösteren harita hangisidir?
Açıklama: Clarke üç kartografik yaklaşım önerir: durumsal haritalar, sosyal dünyalar/arenalar haritaları ve alınan ile alınmayan konumları gösteren konumsal haritalar; koşullu matris ise Strauss ve Corbin'e aittir.
Test 2: Örnekleme, kalite ve sistematiklik0 / 10 cevaplandı
Glaser ve Strauss'a göre kuramsal örneklemede (theoretical sampling) bireyler, gruplar ya da alanlar hangi ölçüte göre seçilir?
Açıklama: Kuramsal örneklemede rastgele ya da tabakalı örnekleme kullanılmaz; seçim, o ana dek geliştirilen kurama göre beklenen yeni içgörülere dayanır ve "sırada hangi gruba, hangi kuramsal amaçla gidilecek?" sorusuyla yönlendirilir.
Kitaba göre kuramsal doygunluk (theoretical saturation) neyi ifade eder?
Açıklama: Doygunluk, toplanacak veri ya da vaka kalmadığı anlamına gelmez; yalnızca mevcut bir kategoriyi geliştirmek için daha fazla veriye gerek olmadığını gösterir. Glaser'a göre doygunluğu tekrar değil, karşılaştırmada beliren çeşitlilik gösterir.
Glaser'ın ortaya attığı kuramsal sıralama (theoretical sorting), onun yaklaşımında öncelikle hangi aşamaya yerleştirilir?
Açıklama: Glaser sıralamayı kategorilerin doygunluğa ulaşmasının ardından, kuramın yazıya dökülmeye başlandığı aşamaya yerleştirir; Holton ve Walsh memoların elle sıralanmasında ısrar eder.
Glaser'ın klasik temellendirilmiş kuram ölçütlerinden hangisi, kuramın hiçbir zaman doğru ya da yanlış olmadığını, yalnızca yeni verilerle değiştirildiğini öne sürer?
Açıklama: Glaser'a göre değiştirilebilirlik ölçütünde yeni veri kuramı çürütmez, yalnızca analitik bir meydan okuma oluşturur; Flick bu yorumu bilim karşıtı bir değerlendirme anlayışı olarak eleştirir.
Charmaz'ın yapılandırmacı temellendirilmiş kuram ölçütlerinde "katılımcılar için anlam taşıma ve daha geniş kolektivitelerle ya da bireysel yaşamlarla bağ kurma" hangi ölçütün kapsamındadır?
Açıklama: Charmaz'ın dört ölçütü inandırıcılık, özgünlük, yankı uyandırma ve yararlılıktır; katılımcılar için anlamlılık ve daha geniş bağlamlarla bağ yankı uyandırmanın içeriğidir.
Flick'in dayandığı beş aşamalı uzmanlık modellerine göre kurallara başvurmadan sezgi ve örtük bilgiyle çalışmak hangi aşamanın özelliğidir?
Açıklama: İlk aşamalar açık kurallara dayanırken yalnızca beşinci aşama (uzman) sezgi ve örtük bilgiyle işler; Flick, yöntem alanyazınının çoğunlukla bu uzman düzeyinden yola çıktığını vurgular.
Flick'e göre zaman ve süreç boyutunda ayırt edilen üç temel nitel araştırma deseni hangileridir?
Açıklama: Karşılaştırma boyutunda vaka çalışması ve karşılaştırmalı çalışma ayrılırken, zaman ve süreç boyutunda anlık kesit, boylamsal ve geriye dönük desenler ayırt edilir; bunlar birleştirilebilir.
Glaser ve Strauss'un kuramsal örnekleme bağlamında önerdiği farklı "veri dilimleri" (slices of data) kullanma fikri, Denzin'in hangi üçgenleme türüne en yakındır?
Açıklama: Bir kategoriyi farklı bakış noktalarından anlamaya yarayan veri dilimleri fikri, özellikle doğrulama yerine bilgiyi genişletmek için kullanıldığında Denzin'in veri üçgenlemesine çok yakındır.
Kitapta yöntem içi üçgenlemeye (within-method triangulation) örnek gösterilen epizodik görüşme hangi iki bilgi türünü birleştirir?
Açıklama: Epizodik görüşme, somut durumlara ilişkin epizodik bilgiye anlatılar yoluyla, genel kavramlara ilişkin semantik bilgiye ise sorular yoluyla ulaşır ve ikisini tek yöntemde birleştirir.
Flick'e göre temellendirilmiş kuramdaki perspektifliliğin (perspectivity) ilk düzeyi, yaklaşımın nasıl kullanılmasıyla ilgilidir?
Açıklama: Flick'e göre temellendirilmiş kuram çoğu zaman kodlama yapan, açık uçlu nitel araştırmayı adlandıran bir metafor olarak kullanılır; yani yöntemlerin tutarlı uygulandığı bir program yerine bir araştırma perspektifi olarak benimsenir.
%14
