- Kitap Hakkında
- Yorumlar
- Okuduğunu Anlama Testi
Bir markanın Instagram'daki hayran grubunu, ekibin Slack'te kurduğu ortak dili ya da Zoom üzerinden yapılmış bir toplantının akışını incelemek istediğinizi düşünün. Elinizde binlerce gönderi, sohbet kaydı, ekran görüntüsü var. Bunların ne söylediğini sayılar gösterebilir; neden söylendiğini anlamak içinse nitel yöntemlere dönmek gerekiyor.
Łukasz Sułkowski, Iga Lehman ve Katarzyna Szczepańska-Woszczyna'nın yazdığı Qualitative Methods in Digital Inquiry, tam olarak bu sorunla uğraşıyor. Kitap on bir yöntemi tek tek ele alıyor ve her birini dijital ortama, kurum içi araştırmaya taşıyor. Her bölümde yöntemin kuramsal dayanağı, adım adım uygulanışı ve sosyal bilimlerden, yönetim araştırmalarından örnekler var. Netnografi bölümü, çevrim içi bir topluluğun sınırlarını nasıl çizeceğinizi ve o topluluğa nasıl gireceğinizi ayrıntılı biçimde anlatıyor. Kitap, yöntemleri yan yana tartan bir sonuç bölümüyle kapanıyor.
Giriş bölümü açık sözlü bir tablo çiziyor. Nitel araştırmanın gücü bağlamı ve anlamı yakalamasında; zayıf yanı öznellik, genellenebilirlik ve dijital verinin baş döndüren hacmi. Yapay zekâya ayrılan kısım da dengeli: NVivo, ATLAS.ti ve MAXQDA'nın yapay zekâ destekli kodlama önerileri işi hızlandırabilir, ama modelin uydurma alıntılar üretebileceği, azınlık seslerini silebileceği uyarısı açıkça yapılıyor. Önerilen yol, istemleri ve çıktıları kaydederek bir denetim izi tutmak ve son yorumu araştırmacıya bırakmak.
Kitabın ele aldığı başlıca yöntemler:
• Etnografi, durum çalışması ve doygunluğa kadar süren kodlamasıyla gömülü kuram (grounded theory)
• Fenomenolojik araştırma ve anlatı araştırması: uzaktan çalışma deneyiminden hasta bloglarına
• Söylem analizi ile sıra alma, duraklama ve onarımları inceleyen konuşma çözümlemesi
• Planla, uygula, gözle, düşün döngüsüne dayanan eylem araştırması
• Otoetnografi ve iki araştırmacının birlikte yürüttüğü ikili otoetnografi (duo-autoethnography)
• Kozinets'in netnografisi: çevrim içi topluluğa etik biçimde girmek, onam ve veri yığını sorunları
• Fotoses (photovoice), fotoğrafla görüşme ve katılımcı çizimleri gibi görsel ve sanat temelli yöntemler
Kitap öncelikle doktora öğrencileri, genç araştırmacılar ve yöntem dersi verenler için yazılmış. Kullanıcı deneyimi, pazar araştırması ve örgüt geliştirme alanında çalışanlar da işlerine yarayacak çok şey bulacak. Metin İngilizce ve kavramsal yükü yer yer ağır; buna karşılık her yöntem kısa, tek başına okunabilir bölümlerde anlatılıyor. Tezinde hangi nitel deseni seçeceğine karar veremeyen biri için iyi bir başlangıç noktası.